Archiwa tagu: ciekawe strony

Dylemat więźnia

Złe języki mówią, że za dużo tu tematów technicznych a za mało humanistycznych. Dzisiaj zatem opowiem Wam o dylemacie więźnia.

Do więzienia trafia dwóch przestępców. Policja podejrzewa ich o grube przestępstwa ale może udowodnić tylko drobne przewinienia. Dostają więc propozycję: jeśli zgodzą się współpracować i “wsypać” kolegę zostanie im obniżona kara. Siedzą w oddzielnych celach i nie mogą się komunikować. O tym czy partner zgodził się zeznawać dowiedzą się dopiero po podjęciu decyzji. Możliwe są trzy kary:

  • jeśli więzień zeznaje a jego partner milczy to ten pierwszy wychodzi na wolność a drugi dostaje 10 lat
  • jeśli obaj decydują się zeznawać, obaj dostają 5 lat
  • jeśli obaj milczą, nie ma przeciwko nim silnych dowodów i obaj dostają pół roku

Jak widać w każdym przypadku opłaca się zeznawać gdyż niezależnie od tego czy wspólnik milczy czy nie zmniejszy to wymiar kary.

Dylemat więźnia zaskakująco często występuje w życiu codziennym. W polityce można się z nim spotkać przy okazji rozmów rozbrojeniowych. Każde państwo traci na zbrojeniach gdyż są one kosztowne, dobrze więc byłoby je zminimalizować. Niemożliwe jest jednak ustalenie czy druga strona faktycznie zamierza zredukować swój arsenał. Przy takim założeniu najsensowniejszym rozwiązaniem jest zbrojenie się.

W sporcie dylemat więźnia pojawia się przy dopingu. Jest z nim związane ryzyko wpadki i dyskwalifikacji jednak jeśli wszyscy “biorą” to aby pozostać konkurencyjnym my też musimy.

Jednym z ciekawszych przypadków jest reklama produktów, które ludzie kupują niezależnie od tego czy są one reklamowane. Promocja towaru nie ma wtedy na celu pozyskania nowego klienta ale raczej odebrania go konkurencji. Taka sytuacja występuje w przemyśle tytoniowym. Obniżając wydatki na reklamę tniemy koszty ale jednocześnie ryzykujemy, że konkurencja odbierze nam klientów gdy nie pójdzie w nasze ślady. W USA aby uniknąć dylematu więźnia i obniżyć koszty przemysł tytoniowy lobbował aby ustawowo zakazać reklam papierosów.

Tu muszę się przyznać do małego oszustwa. Mimo, że dylemat więźnia ma zastosowanie w psychologii jest to termin pochodzący z teorii gier. Dylemat więźnia to przykład gry o sumie stałej. Więcej na ten temat w Wikipedii (wersja angielska hasła jest znacznie bogatsza w informacje).

Ciekawostki historyczne

W 1975 firma MOS Technology wprowadziła na rynek procesor MOS 6502. Był on powszechnie wykorzystywany w komputerach domowych, tak popularnych jak Apple II lub Commodore 64. Składał się on z 3 150 tranzystorów i pracował z częstotliwością 1MHz.

Najnowszy procesor Intela zawiera około 995 000 000 tranzystorów, a zatem może pomieścić 315 873 procesorów 6502. Obecne procesory pracują z częstotliwością około 3GHz czyli ponad tysiąc razy szybciej niż 6502.

W sumie można zatem powiedzieć, że od 1975 roku wydajność procesorów wzrosła 300 milionów razy (jest to bardzo zgrubne przybliżenie gdyż wydajność procesora nie skaluje się liniowo)!

6502 jest na tyle prosty, że stworzono jego symulator w JavaScripcie. Można zobaczyć przepływ prądu przez poszczególne tranzystory i zawartość pamięci. Widać też diagram pokazujący ścieżki przewodzące i poszczególne tranzystory. Po lewej stronie diagramu, tuż przy krawędzi widać dziurę. Wzięła się ona stąd, że inżynier projektujący procesor rysował ścieżki na ścianie w biurze projektowym (obecnie używa się do tego celu programów automatycznie układających ścieżki w optymalny sposób). Na ścianie znajdowało się gniazdko elektryczne, które projektant musiał omijać rysując układy procesora.

Projektanci układów scalonych bardzo często dodają elementy graficzne do swoich projektów. Jest to rodzaj sztuki, która raczej nie ogląda światła dziennego. Procesory po wyprodukowaniu są szczelnie zamykane w obudowach.

6502