Cmentarz przy Wiznera – historia parku im. Tadeusza Rejtana

Czasami najzwyczajniej wyglądające miejsca mogą mieć swoją bardzo niezwyczajną historię. Czasami kryją w sobie wiele smutku, chociaż wyglądają na miejsca pogodne i radosne. Czasami przejeżdżamy obok nich codziennie i robimy to tak machinalnie, że nie zauważamy ich istnienia. Ta historia zaczęła się we wtorek 21 lutego 2012 i ta historia zaczęła się we wtorek 3 stycznia 1899.

21 lutego 2012, we wtorek, dowiedziałem się o istnieniu zlikwidowanego cmentarza ewangelicko-augsburskiego przy Al. Politechniki w Łodzi. Chociaż przejeżdżam koło niego regularnie raz w tygodniu, od kilkunastu miesięcy, nie potrafiłem sobie uświadomić, w którym miejscu jest położony i nawet mapa Google nie pomogła. Musiałem pojechać, zobaczyć i doznać olśnienia – tak faktycznie to jest to miejsce i właściwie, jakby się nad tym zastanowić, to przecież inne być nie mogło. Taka oczywista oczywistość po fakcie.

3 stycznia 1899, we wtorek, w Sądzie Gminnym 3 Okręgu w Łodzi miała miejsce licytacja gruntów znajdujących się we wsi Rokicie Stare o powierzchni 6,2 ha. Właścicielami, do których grunty należały, byli Stanisław Wizner i Karol Fryderyk Zechlin. Właścicielem, który grunty nabył, została parafia ewangelicko-augsburską św. Jana Ewangelisty. Grunty zostały nabyte z myślą o utworzeniu cmentarza.

Zarówno dzieje cmentarza jak i parafii były, jak to bywa w historii, nie tylko naszej, kręte i nie miały szczęśliwego zakończenia. Parafia mieściła się początkowo przy ulicy Dzikiej 60. Później ul. Dzika została przemianowana na ul. Mikołajewską, by w końcu stać się dzisiejszą ul. Sienkiewicza 60. Zbór ewangelicki istniał od 1945 r., kiedy to, za zgodą władz komunistycznych, stał się parafią rzymskokatolicką p.w. Najświętszego Imienia Jezusa. Jezuici przejęli Zbór od władzy ludowej, której celem pierwszoplanowym była likwidacja śladów niemieckich w Łodzi. Zbór był użytkowany przez 44 lata przez jezuitów jako „mienie poewangelickie”. Historia Zboru zakończyła się ostatecznie w 1989 roku, kiedy został on odkupiony przez jezuitów od wspólnoty ewangelicko-augsburskiej.

Cmentarz służył parafii św. Jana Ewangelisty, a w późniejszym okresie również parafii św. Mateusza, która mieści się przy ul. Piotrowskiej 279/283. Miała ona więcej szczęścia. Nie stała się „mieniem poewangelickim”, nie została przejęta przez jezuitów, istnieje do dnia dzisiejszego.

Cmentarz znajduje się w kwadracie dzisiejszych ulic. Pięknej, Rejtana, Felsztyńskiego i Al. Politechniki.

Po II Wojnie Światowej cmentarz istniał praktycznie do lat 50 XX w., kiedy to nieubłagane prawa historii sprawiły, że zaczął powoli odchodzić w niepamięć. Ostatnie pożegnanie trwało latami, by osiągnąć swój kres w 1983 r. W tym roku cmentarz został zlikwidowany urzędowo, a szczątki pochowanych na nim osób i najcenniejsze nagrobki zostały przeniesione na cmentarz przy ul. Sopockiej.

Dzisiaj po cmentarzu pozostał park, neogotycka brama wejściowa od ul. Sebastiana Felsztyńskiego (wcześniej ulica Wiznera), znajdujący się przy niej neogotycki domek ogrodnika cmentarnego (wpisany do rejestru zabytków) i pozostałości nagrobków rozsiane wśród spowijającego gęsto cały park bluszczu. W parku zaś znajdziemy plac zabaw dla dzieci, boisko, górkę saneczkową i pozostałości nagrobków rozsiane wśród spowijającego gęsto cały park bluszczu. Bluszcz zresztą jest pierwszym, a zarazem dominującym elementem, który ujrzycie po wejściu na teren parku. Bluszcz będzie wam towarzyszył przez cały czas wędrówki po nim, sprawiając, że gdzieś w waszym sercu obudzi się smutek, uczucie samotności, porzucenia, zapomnienia, które towarzyszyło temu miejscu przez dziesięciolecia. Decyzją Rady Miejskiej z 27 października 2004 r. dwadzieścia pięć kwitnących okazów bluszczu uznanych zostało za pomnik przyrody.

Park był określany jako „Park przy Pięknej”, „Park bez nazwy ograniczony ulicami: al. Politechniki, Felsztyńskiego, Rejtana, Piękną”, „Park przy ul. Skrzywana”, „Park Skrzywana”, „Park Nowe Rokicie”.

Ostatecznie uchwałą nr LXXII/1373/09 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie uznania za park gminny terenu położonego w rejonie ulic: Al. Politechniki, Pięknej, Rejtana i Felsztyńskiego i nadania mu nazwy  park otrzymał nazwę „Park im. Tadeusza Rejtana”, a jego powierzchnia liczy około 7,1 ha.

No cóż zawsze to lepsze niż osiedle.

Cinis et manes et fabula fies*

To dobry moment żeby zakończyć
Pozdrawiam
WYZYK

*Persjusz

źródła:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Parafia_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Imienia_Jezus_w_%C5%81odzi
http://archidiecezja.lodz.pl/new/par2.php?p_id=50&info=1
http://www.parki.org.pl/parki-miejskie/park-przy-pieknej-w-lodzi-tzw-przy-skrzywana
http://pl.wikipedia.org/wiki/Park_im._Tadeusza_Rejtana_w_%C5%81odzi
http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/179809,umarle-cmentarze,3,id,t,sa.html
http://lodz.parki.org/parki.php?park=skrzywana
Krzysztof R. Kowalczyński – Łódź przełomu wieków XIX/XX Dom Wydawniczy Księży Młyn Łódź 2008

Jedna myśl nt. „Cmentarz przy Wiznera – historia parku im. Tadeusza Rejtana”

  1. Formalnie cmentarz był położony przy ul. Staro-Wólczańskiej 24, która po II wojnie światowej została przemianowana na ul. S. Skrzywana. Na odcinku przy cmentarnym przebiegu tej ulicy do bramy cmentarnej ul. Wiznera biegła równolegle do niej (na pn. od niej).
    Po powstaniu al. Politechniki ten układ uległ zanikowi, chociaż jedną pozostałością jest rogowa kamienica (Felszytyńskiego-al. Politechniki) z adresem S. Skrzywana 21a.
    Najlepiej widać to na planach Łodzi z lat 30-tych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*